Đặc điểm nghệ thuật gốm biên hòa

      10

Nhắc mang đến vùng đất Đồng Nai - Biên Hòa với trên 320 năm xuất hiện và phân phát triển, quan trọng không nói tới đồ gốm nghệ thuật đẹp Biên Hòa - đẹp và độc đáo, như lời reviews ngọt ngào vào câu ca dao:

Đồng Nai có gốm Biên Hòa

Đẹp, bền, duyên dáng ai nhưng lãng quên

*
Di tích Đình Tân Lân trưng bày ở P.Hòa Bình, TP.Biên Hòa. Ảnh: Lâm Viên

* Gốm Biên Hòa - “Một thời vang bóng”

Ngành gốm Biên Hòa trải trải qua không ít thời kỳ phân phát triển, khẳng định tính đặc trưng và vị nạm của mình, đóng góp phần tôn vinh xã nghề truyền thống cuội nguồn của Đồng Nai.

Bạn đang xem: Đặc điểm nghệ thuật gốm biên hòa

Tại hội thảo Gốm Đồng Nai và những vùng phụ cận, từ truyền thống lịch sử đến hiện nay đại ra mắt tại Đồng Nai, TS Nguyễn Thị Nguyệt với ThS Phan Đình Dũng (Trường đại học văn hóa truyền thống TP.HCM, đa số nhà kỹ thuật gắn bó và có không ít công trình nghiên cứu và phân tích chuyên sâu về văn hóa truyền thống Biên Hòa - Đồng Nai) có nhận định và đánh giá như sau: “Dòng gốm Biên Hòa - Đồng Nai hiện ra trong khoảng thời hạn giữa cố gắng kỷ XVIII, đến giữa thế kỷ XIX, cải cách và phát triển mạnh từ cuối thế kỷ XIX đến thời điểm cuối thế kỷ XX”.

Gốm Biên Hòa vừa gồm tính nghệ thuật, thẩm mỹ và làm đẹp cao, vừa có giá trị thực hiện với các sản phẩm đa dạng về giao diện dáng, đa dạng mẫu mã về chủng loại, tự các thành phầm gia dụng như: chén, ấm, đĩa, đôn, chậu hoa... Cho đến các phù điêu tranh lịch sử, liên hoan tiệc tùng dân gian; các loại tượng gốm…

Theo đó, dọc theo phía hai bên sông Đồng Nai, từ rất nhiều thế kỷ trước đã có tương đối nhiều lớp cư dân bản địa sinh sống, nhất là vùng khu đất Cù lao Phố (nay là P.Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa), những dân tộc phiên bản địa vẫn sinh sống cùng lập lò chế tạo gốm ở đây.

Thế kỷ XVII, đều lưu dân người việt và tín đồ Hoa vào khai khẩn khu đất Đồng Nai và phần lớn thợ gốm định cư sống Cù lao Phố đang lập nên các lò gốm tiếp tế các sản phẩm chủ yếu hèn là: lu, khạp, ghè ống, tè sành…Một số địa điểm như: bến Miểng Sành, rạch Lò Gốm sống Cù lao Phố cho thấy thêm nghề có tác dụng gốm đã gồm ở vị trí đây. Các nhà khảo cổ học tập cũng tra cứu thấy dấu tích của xỉ lò, vô số mảnh gốm có nguồn gốc từ Trung cỗ và gốm nước trung hoa có niên đại từ cầm kỷ XVII-XVIII. Thời kỳ yêu thương cảng Nông nại đại phố phát triển, đã có khá nhiều hàng hóa buôn bán, trong số đó có các sản phẩm từ gốm được cấp dưỡng ở vùng đất này, được đem đi buôn bán, thảo luận khắp nơi.

Đến vắt kỷ XVIII, sau khoản thời gian Cù lao Phố bị tàn phá, một trong những người thợ Hoa chạy về lập lò ngơi nghỉ Phú Lâm (Chợ Lớn) cấp dưỡng gốm Cây mai sau này, một số trong những khác lại chuyển sang bên kia sông lập cần làng gốm gia dụng Tân Vạn với các lò gốm tiêu biểu như: lò Tú Hiệp Thái, lò Năm Lủng, lò ba Thơ…

Đầu nỗ lực kỷ XX, nghề gốm đã cải tiến và phát triển khá dạn dĩ ở Biên Hòa. Tuy nhiên mãi mang đến năm 1903, lúc Trường dạy nghề Biên Hòa, nay là Trường cđ Mỹ thuật trang trí Đồng Nai, được bạn Pháp thành lập thì nghề gốm Biên Hòa cách sang một bước ngoặt mới đặc biệt trong thừa trình cải cách và phát triển của gốm Biên Hòa - ghi dấu ấn ấn vì chưng yếu tố mỹ thuật.

Trong nội dung bài viết Trường dạy dỗ nghề Biên Hòa thời pháp trực thuộc (1903-1945) đăng vào Tạp chí khoa học Đại học tập Đồng Nai số 15-2019, tác giả Trần Thị Thùy Dung tất cả viết: “Năm 1923, cơ quan chính phủ Pháp bổ nhiệm hai chuyên viên: ông Ba-lick giỏi nghiệp Trường thẩm mỹ trang trí Paris có tác dụng hiệu trưởng cùng bà Ma-ri-ette xuất sắc nghiệp trường gốm Limoges có tác dụng phụ tá… nói theo một cách khác từ năm 1923, ngôi trường bước vào một trong những giai đoạn mới, được xem làm cách ngoặt, từ đây, với việc chung mức độ của ông bà Ba-lick và thầy thợ của trường trong việc đào bới tìm kiếm ra bí quyết pha chế men chủ yếu xác… cùng với sự cố gắng của thầy cùng trò Trường dạy nghề Biên Hòa, các thành phầm đạt chất lượng tốt và mang tính chất thẩm mỹ cao, hằng năm trường đều có sản phẩm trưng bày sống Hội Mỹ thuật dùng Gòn, tham gia triển lãm thủ đô hà nội và những nơi vào và ko kể nước”.

* phần nhiều giá trị còn mãi

Theo các chuyên gia, gốm Biên Hòa được thị trường quốc tế ưu thích là do sản phẩm có sự giao thoa thân 3 mẫu gốm tín đồ Việt, bạn Hoa và người Chăm.

Xem thêm: Dây Ruy Băng Vải Lụa 4Cm Giá Rẻ Nhất Hcm, Ruy Băng Lụa Bản To 10Cm

*
Mái tiền đình với hàng trăm ngàn tượng gốm quánh sắc. Ảnh: Lâm Viên

Làm đề nghị các thành phầm gốm chính là nhờ vào bàn tay, khối óc của những nghệ nhân dày dạn kinh nghiệm, tư duy sáng sủa tạo, trình độ chuyên môn hoàn hảo. Tài nghệ của họ đó là đã tiếp thu, dung hòa đầy đủ nét tinh hoa của các nền văn hóa trong các thành phầm của mình, kết hợp khéo léo giữa dòng cũ và loại mới, giữa Đông và Tây, ví dụ là sự kết tinh của kinh nghiệm tay nghề điêu luyện của làm gốm thủ công bằng tay cổ truyền với kỹ thuật, công nghệ hiện đại của Pháp.

Để tạo nên một sản phẩm của riêng biệt địa phương, không lẫn với sản phẩm của những nơi khác trong nước và ráng giới, theo đánh giá của 2 tác giả Phan Đình Dũng - Nguyễn Thanh Lợi, trong cuốn Hỏi đáp về Biên Hòa - Đồng Nai: “Cái cốt lõi, mẫu hồn vẫn ở nguyên vật liệu đất Biên Hòa và men thực vật truyền thống lâu đời do nghệ nhân Biên Hòa chế tạo nên… Gốm Biên Hòa thời xưa đẹp về hình dạng dáng, họa tiết và cả hóa học men. Gốm Biên Hòa có chất men rất dị riêng. Chính vấn đề này đã làm cho nó khác với gốm của các địa phương khác. “Độ lửa” đã tạo nên gốm xưa có được sự lôi cuốn kỳ lạ của chất men. Đặc điểm gốm Đồng Nai với gốm Nam bộ là kỹ thuật khắc, chấm men với lộng. Những kỹ thuật men truyền thống lâu đời như white tàu, đỏ đá với xanh đổng trổ sinh hoạt Biên Hòa xưa rất rất cần được tập hợp, nghiên cứu và phân tích và lưu giữ. Một số loại men này sẽ có nguy hại bị mai một”.

Sau đây là một số dự án công trình nghệ thuật sử dụng gia công bằng chất liệu gốm Biên Hòa giữ dấu thời gian như:

Một trong số những dấu ấn thẩm mỹ và nghệ thuật của công trình xây dựng kiến trúc Đình Tân Lân tọa lạc ở P.Hòa Bình, TP.Biên Hòa là mái chi phí đình. Đó là hầu hết mảng trang gốm với rất nhiều cảnh trí, hàng ngàn tượng người, vật, bằng gốm sứ men xanh thể hiện các điển tích của văn hóa truyền thống Á Đông như: Lưỡng long tranh châu, Lý ngư hóa long, chén tiên quá hải, quan Công phò thị tẩu, Múa hát cung đình, Nhật, Nguyệt… những tượng được các nghệ tính năng hoa diễn tả một biện pháp sống động, qua bao thời gian vẫn vẹn nguyên nhan sắc màu, đường nét.

Di tích Đài kỷ niệm, nói một cách khác là Đài Chiến sĩ, sống P.Trung Dũng, TP.Biên Hòa là công trình kiến trúc đặc sắc mô phỏng theo kiểu ngọ môn Huế thời công ty Nguyễn. Công trình có hai trụ đá với phần lớn mảng tô điểm tinh tế. Trên thân trụ đá gồm câu đối chữ thời xưa được triển khai công phu bằng màu sắc hài hòa. Bên chân nhì trụ có hình tượng lân chầu bởi gốm. Tư góc chân đài gồm hình hình ảnh của tượng rồng làm bằng gốm men xanh Biên Hòa lan xuất ra bốn hướng.

Di tích công ty hội Bình Trước làm việc P.Thanh Bình, TP.Biên Hòa có phong cách thiết kế khá độc đáo, được xây dựng vì chưng những thợ gỗ về nghề xây dựng, gốm Biên Hòa. Trong số những nét khá nổi bật của di tích lịch sử này là đa số mảng trang trí bởi gốm nghệ thuật, phần lớn bức phù điêu bao gồm với đề tài truyền thống cuội nguồn xã hội việt nam được triển khai công phu, nhan sắc sảo...

Danh xưng quốc tế: Vert de Bienhoa

Tại hội thảo chiến lược khoa học Gốm Đồng Nai và những vùng phụ cận, từ truyền thống lịch sử đến hiện nay đại, ráng Giám đốc bảo tàng Đồng Nai lưu giữ Văn Du có tham luận Cần nghiên cứu và phục hồi màu men xanh đồng trổ bông truyền thống lịch sử - di sản độc đáo của gốm Biên Hòa. Qua đó, ông dìm định: “Men xanh đồng trổ bông” giỏi “xanh đồng trổ bông” là nét đặc thù và niềm trường đoản cú hào của gốm Biên Hòa. Trong nền gốm nước ta ngàn năm tuổi, chỉ gồm Biên Hòa gồm màu men mang tên mình với danh xưng quốc tế: Vert de Bienhoa. Tất cả người cho rằng tên này chỉ bình thường “các color men xanh chế tạo màu bởi đồng” được thiết kế tại Biên Hòa, bao gồm người cho rằng tên này chỉ riêng màu men xanh đồng trổ bông”.